Van saai trafohuisje naar buurtvoorziening: eerstejaars ontwerpen mee aan de toekomst van Den Haag
Wat doe je als je net bent begonnen aan je mbo-opleiding en in je allereerste lesweek meteen aan een echte ontwerpuitdaging mag werken? Dan ga je gewoon aan de slag! Dat bleek vrijdag 4 september in Living Lab Binckhaven, waar 36 eerstejaarsstudenten van de niveau 4-opleidingen van de School voor Techniek en Gebouwde Omgeving in groepjes aan het ontwerpen sloegen.
Hun uitdaging: bedenk hoe een transformatorhuisje, dat door de energietransitie op steeds meer plekken in Den Haag nodig is, méér kan zijn dan alleen een technische voorziening. Want hoewel iedereen voldoende elektriciteit wil, staat niemand te springen om een grijs trafohuisje voor de deur.
Dat is niet alleen een esthetisch vraagstuk. De gemeente Den Haag krijgt de komende jaren veel nieuwe transformatorhuisjes erbij. Denise Kreft van de gemeente Den Haag legde de studenten uit waarom dat zo belangrijk is. De vraag naar elektriciteit neemt toe, terwijl het elektriciteitsnet op veel plekken zijn grenzen bereikt. Nieuwe transformatorhuisjes zijn daarom noodzakelijk, maar moeten wel een plek krijgen in de stad. Een geschikte locatie vinden is niet altijd eenvoudig en bezwaren van omwonenden kunnen de aanleg vertragen. Een trafohuisje dat aantrekkelijk is en iets toevoegt aan de buurt, kan helpen die weerstand te verminderen.
Van noodzakelijk kwaad naar iets waar je wél op zit te wachten
De studenten kregen een bestaand transformatorhuisje als uitgangspunt. Het huisje zelf mocht niet zomaar worden aangepast: de deuren moesten toegankelijk blijven, monteurs moesten hun werk kunnen doen en ook veiligheid en ventilatie mochten niet in het gedrang komen.
Tegelijkertijd was er volop ruimte voor creativiteit. De studenten werden uitgedaagd om na te denken over hoe een technische voorziening iets kan toevoegen aan een wijk. Daarbij keken zij niet alleen naar het huisje zelf, maar ook naar de omgeving en de mensen die er wonen of gaan wonen. Wie woont hier? Wat heeft deze wijk nodig? Waar kunnen mensen elkaar ontmoeten? En welke extra functie kan een transformatorhuisje krijgen?
Samenwerken vanaf dag één
Voor de studenten was het bovendien een bijzondere start van hun opleiding. Ze waren nog maar net begonnen en moesten direct samenwerken met studenten die ze nauwelijks kenden. Dat bleek verrassend goed te gaan.
Er werd volop overlegd, geschetst, gebouwd en gediscussieerd. Iedereen bracht andere ideeën en perspectieven mee. Juist doordat de studenten samen aan een concrete opdracht werkten, leerden ze elkaar snel beter kennen. Daarmee ging de hackathon over meer dan alleen een transformatorhuisje.
Creatief problemen oplossen, samenwerken, keuzes maken, rekening houden met verschillende belangen en ideeën overtuigend presenteren: het waren allemaal vaardigheden die deze dag volop aan bod kwamen. Vaardigheden die minstens zo belangrijk zijn voor de technici van de toekomst als technische vakkennis.
Een echte praktijkopdracht
Living Lab Binckhaven is een praktijkomgeving in een gebied dat volop in ontwikkeling is. Het voormalige bedrijventerrein verandert steeds verder in een stadswijk waar wonen en werken samengaan en waar ook ruimte moet zijn voor groen, voorzieningen en ontmoeting.
Binnen het Living Lab kunnen nieuwe ideeën en oplossingen in de praktijk worden getest. Wat werkt, kan vervolgens mogelijk ook op andere plekken in Den Haag worden toegepast.
De Binckhorst was voor deze opdracht daarmee een proeftuin voor een veel groter stedelijk vraagstuk. De studenten werkten niet alleen aan een oplossing voor de Binckhorst, maar aan een uitdaging die de hele stad aangaat.
Van ondergrondse oplossing tot complete buurtvoorziening
Na een ochtend brainstormen, ontwerpen en bouwen was het tijd voor de pitches. Voor sommige studenten best spannend: hun eerste week op het mbo en dan meteen presenteren voor een jury. Toch kwamen er verrassend veel verschillende en creatieve oplossingen voorbij.
De prijs voor het meest originele ontwerp ging naar een team dat het probleem letterlijk onder de grond wilde oplossen: het complete transformatorhuisje zou verdwijnen onder het maaiveld. Daarbij hadden de studenten ook goed nagedacht over de bereikbaarheid voor onderhoud en beheer.
De prijs voor het meest haalbare ontwerp ging naar een heel andere oplossing. Dit team liet het standaard transformatorhuisje grotendeels intact, maar maakte er een aantrekkelijke buurtvoorziening van met onder meer een luifel met zonnepanelen, een oplaadpunt, groenvoorzieningen, een zitgelegenheid en een digitaal informatiebord voor de wijk. Geen ingewikkelde technische hoogstandjes, maar een slimme combinatie van relatief eenvoudige elementen die samen een aantrekkelijk en bruikbaar geheel vormen. Juist dit ontwerp krijgt een vervolg.
Van studentenidee naar Living Lab
Het meest haalbare ontwerp wordt mogelijk daadwerkelijk gebouwd en getest op de TechCampus in Den Haag of binnen Living Lab Binckhaven. Niet als eindpunt, maar juist als proeftuin: werkt het ontwerp in de praktijk, wat kunnen we ervan leren en wat is er nodig om een dergelijke oplossing uiteindelijk op meer plekken in Den Haag toe te passen?
Daarmee krijgt de opdracht precies het karakter van een living lab: eerst uitproberen, testen en leren in een gecontroleerde omgeving, voordat een oplossing eventueel op grotere schaal in de openbare ruimte wordt toegepast. Zo kan een eerstejaarsopdracht uitgroeien tot een eerste stap richting een oplossing die daadwerkelijk verschil maakt in de stad.
Ook de stap ná het mbo kwam aan bod
De hackathon bood daarnaast een mooie gelegenheid om studenten al vroeg kennis te laten maken met hun mogelijkheden na het mbo. Vanuit VABOK Techniek wordt gewerkt aan een goede aansluiting tussen mbo en hbo. Daarom was er tijdens de dag ook aandacht voor doorstuderen.
Rob van Kampen, opleidingsmanager Built Environment bij De Haagse Hogeschool, vertelde over de mogelijkheden. Naast de bestaande opleidingen Ruimtelijke Ontwikkeling, Bouwkunde en Civiele Techniek werkt De Haagse Hogeschool aan de ontwikkeling van een nieuwe tweejarige Associate degree Built Environment. Deze opleiding combineert onderdelen van verschillende vakgebieden en kan daarmee interessant zijn voor mbo-studenten die na hun diploma verder willen studeren.
Voor studenten die nog maar net aan hun mbo-opleiding zijn begonnen, lijkt dat misschien nog ver weg. Toch is het waardevol om al vroeg te weten welke mogelijkheden er zijn en welke routes openstaan voor een vervolg in het onderwijs of het werkveld.
Samen bouwen aan de stad van morgen
Deze eerste hackathon laat zien hoeveel waarde ontstaat wanneer onderwijs, overheid en praktijkpartners samen optrekken. Dankzij de inzet van de studenten, de begeleiding vanuit de School voor Techniek en Gebouwde Omgeving, de bijdrage van de gemeente Den Haag, Living Lab Binckhaven, VABOK Techniek en De Haagse Hogeschool werd een actuele maatschappelijke uitdaging omgezet in een leerzame én inspirerende praktijkervaring.
We bedanken iedereen die heeft bijgedragen aan het succes van deze dag. Tegelijkertijd biedt deze samenwerking volop kansen voor de toekomst. Door ook andere opleidingen, scholen en kennisinstellingen te betrekken, kunnen nog meer studenten kennismaken met realistische vraagstukken uit de stad. Zo bouwen we niet alleen aan innovatieve oplossingen voor Den Haag, maar ook aan een sterk netwerk waarin onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen werken aan de leefbare, duurzame stad van morgen.
